ORUCUN NEVİLERİ…
Oruçlar: farz, vacip, nafile ve mekruh olmak üzere 4’e ayrılır… Farz ve vacip oruçlarda belli ve belirsiz kısımlara ayrılır… Şöyle ki; ramazan ayı orucu belirli bir farzdır… Kazaya kalan ramazan ayına ait oruçlar ile kefaret olarak tutulacak oruçlar belirsiz birer farzdır çünkü bunlar istenilen mubah günlerde tutulabilir…
Belli bir günde tutulması adanan bir oruç, belirli bir VACİPTİR. Herhangi bir gün, herhangi bir ay veya hafta gibi belirlenmeyip tutulması adanan bir oruç da belirsiz bir vaciptir…
Nafile oruçlarda 3’e ayrılır: müstehab, sünnet, mendup.
MÜSTEHAB ORUÇLAR:
Aşure günü ve ondan 1 gün önce veya 1 gün sonra tutulan oruçlar
Evyam-ı biz denilen her ayın onüçüncü, ondördüncü ve onbeşinci günleri tutulan oruçlar
Haram aylar denilen ZİLKADE, ZİLHİCCE, MUHARREM VE RECEB aylarının PERŞEMBE, CUMA VE CUMARTESİ günlerinde tutulan oruçlar
Zilhiccenin başından 9 günde tutulacak oruçlar…
TAHRİMEN MEKRUH OLAN ORUÇLAR…
1)Ramazan bayramının birinci gününde
2)Kurban bayramının 4 gününde tutulan oruçlar
Not: çünkü bu günlerde, yüce Allahın kullarına olan birer ziyafet günüdür… Bu ziyafetten kaçınmak uygun olmaz. Bununla beraber bu günlerde tutulan oruçlar yine oruçtur. Bozulursa kazası gerekmez.
TENZİHEN MEKRUH OLAN ORUÇLAR
1. Nevruz denilen ilkbahar gününde
2. Mehrican denilen sonbahar gününde kasden tutulan oruçlar…
3. Yalnız Cuma veya cumartesi günü ve özellikle muharremin “ aşure günü” denilen yalnız onuncu günü oruç tutmak.
MEKRUH OLAN ORUÇLAR
1. Geceleyin orucu bozmayıp 2 gün birbirine bitişlik olarak oruç tutulması
2. Hacılar için; güçsüzlük verecek olduğu takdirde “ tevriye” ve “ arefe” günlerinde oruç tutmak
3. Şek günü denilen günde ramazan ayına veya bir vacibe niyet edilerek tutulan oruç
ORUÇLU İÇİN MÜSTEHAP OLAN ŞEYLER…
1. Oruç tutacak kimsenin sahur yemeği yemesi
2. İftarı acele yapmak, yani akşam namazından önce oruç açmak
3. İftar ederken iftar duasını okumak
4. Orucu hurma gibi tatlı şeylerle açmak
5. Oruçlu kimsenin yakınlarına ve fakirlere fazlaca yardımda bulunması
6. Oruçlunun mümkün olduğu kadar gece ve gündüz kur’an okumak, zikir yapmak, peygamberimize salât ve selam getirmek ve ilimle uğraşmak suretiyle meşgul olması
7. Oruçlunun itikâfta olması
ORUCUN ŞARTLARI
Oruçla mükellef olmak için;
1. Müslüman olmak, akıllı olmak ve buluğ çağına ermek
2. Sıhhat ve ikamet. ( bu yüzden hasta ve yolculukta olana oruç farz değildir)
3. Niyet etmek, hayız ve nifas hallerinden temizlenmiş olmak
ORUÇLU İÇİN MEKRUH OLAN VE OLMAYAN ŞEYLER…
1) Oruçlu olan kimsenin sabahleyin veya zevalden sonra yaş ve kuru misvak kullanması mekruh değildir
2) Oruçlu kimsenin istincada ( büyük abdest temizliğinde ) ve abdest alırken ağzına, burnuna su verirken aşırı gitmesi, fazla su doldurup taşırması mekruhtur…
3) Oruçlu kimsenin önceden çiğnenmiş beyaz ve parçalanmaz bir sakızı çiğnemesi mekruhtur. Erkeklerin oruçlu olmadıkları zamanlarda da sakız çiğnemeleri hoş değildir. Eğer bir özür sebebiyle çiğneyeceklerse gizlice çiğnemeleri güzel görünmüştür…
4) Oruçlunun kan aldırması orucunu koruyamayacak şekilde zayıf düşmesinden korkulursa mekruhtur; değilse mekruh olmaz.
5) Oruçlu kimsenin gül ve misk gibi kokuları koklaması mekruh değildir. Sürme çekmesi ve bıyık yağı da kullanması mekruh değildir. Ancak erkeklerin süs maksadıyla sürme çekmeleri ve bıyıklarına yağ sürmeleri mekruhtur…
ORUCU BOZAN VE BOZMAYAN ŞEYLER…
1) Kasden yiyip içmek ve oruca aykırı işleri yapmak orucu bozar.
2) Unutarak bir şey yemek ve içmek veya cinsi ilişkide ( mukarenette) bulunmak orucu bozmaz. Çünkü unutma ve yanılma ile yapılan işler bağışlanmıştır.
3) Yanılarak yemek yiyen bir oruçluya rastlayınca eğer oruç tutmaya gücü yetmiyorsa, çok yaşlı ve zayıf ise diğer ibadetlerini sağlam yapabilmesi için ona hatırlatılmaz. Fakat oruç tutmaya gücü yetiyor sağlıklı ve genç biri ise oruçlu olduğunu hatırlatmamak tahrimen mekruhtur.
4) Uyku halinde bir şey yiyip içmek orucu bozar.
5) Oruçlu olduğu halde yemek yiyen kimseye sen oruçlusun dendiği halde hiç aldırış etmeden yemesine devam etse orucu bozulur ve ona kaza gerekir.
6) Hata yolu ile yiyip içmek de orucu bozar.
7) Dişlerin arasında kalmış olan yemek kırıntısı yutulursa eğer az bir şey ise bozmaz, fakat çok ise bozar. Nohut danesinden küçük olan şey azdır, nohut danesi kadar olan şey ise çoktur. Bu bir ölçüdür.
8 )Dişlerin arasında kalan susam veya buğday danesi gibi pek az bir şeyi yutmak orucu bozmaz.
9) Bir kusuntu ağız dolusu olmayıp kendiliğinden gelir vede içeriye döndürülürse orucu bozar. Fakat kusuntu ağız dolusu olup kendi başına içeriye dönecek olsa orucu bozmaz. Ancak böyle bir kusuntu sahibi tarafından kısmen veya tamamen geriye çevrilirse orucu bozar.
10) Bir kusuntu sahibi tarafından kasden getirilince eğer ağız dolusu kadar ise ittifakla orucu bozar. Fakat ağız dolusundan az olup da kendi başına geri dönerse orucu bozar.
11) İnsanın derisinden içeriye sızan şeyler orucu bozmaz. Bunun için vücuda sürülen bir yağ veya yıkanılıp içeriye soğukluğu geçen bir su orucu bozmaz.
12) Göze dökülen bir ilaç, göze sürülen bir sürme orucu bozmaz.
KAYNAK: ÖMER NASUHİ BİLMEN BÜYÜK İSLAM İLMİHALİ
